Waterlands Archief in het teken van 200 jaar Burgerlijke Stand

Reacties
Waterlands Archief in het teken van 200 jaar Burgerlijke Stand

Afgelopen maand werd in het Waterlands Archief 200 jaar Burgerlijke Stand herdacht middels een viertal lezingen en een rijkelijk bekleed archief en bibliotheek. 

Herman Rijswijk en Rene de Bont van de Nederlandse Genealogie Vereniging Zaanstreek – Waterland spraken over genealogisch onderzoek en gaven tips en advies over genealogie. Rene de Bont ging dieper in op genealogie op het internet en toonde een interessante genealogie indexpagina.

Genealoog Jan Schilder uit Volendam sprak zeer vermakelijk over Familienamen en Bijnamen in Volendam en benadrukte het belang van het achterhalen van de bijnamen van personen om nader onderzoek te doen naar voorouders. Men gebruikte voorheen en zelfs nu nog bijnamen om personen in de familie aan te duiden. Het kwam vaak voor dat er meerdere kinderen uit één gezin dezelfde naam droegen, waardoor er andere kenmerken, zoals uiterlijke kenmerken gebruikt werden om onderscheid te maken. Jannes de Lange, de korte, de dikke en de dunne, ze paseren allemaal de revue. De herkomst van een bijnaam die in de praktijk als familienaam gebruikt werd, is het verhaal van een man welke ten tijde van Napoleon naar Rusland vertrok om daar te vechten. Na een hevige strijd tegen de Russen kreeg deze ‘weerbare man’ bij thuiskomst de bijnaam Rus, welke tegenwoordig nog wel gehoord wordt.

Jaap Haag van het Waterlands A rchief gaf toelichting over het ontstaan van de Burgerlijke Stand, welke ingevoerd was in 1811 (in Limburg al in 1796). Nederland maakte toen deel uit van het Franse keizerrijk van Napoleon – welke voor zijn vele oorlogen financiele middelen en soldaten nodig had. Napoleon had daarom groot belang bij een goede bevolkingsopgave.

Napoleons terugtocht uit Rusland anno 1812

De Burgerlijke Stand moet men niet verwarren met het Bevolkingsregister. Laatstgenoemde werd pas in 1850 ingevoerd om personen op woonadres en in gezinsverband vast te leggen. Er werd melding gedaan van vestiging en vertrek per gemeente. De Burgerlijke Stand geeft alleen geboorte, huwelijk en overlijden aan. Beide registers vullen elkaar echter geweldig aan.

Het gezamenlijk gebouw van het Waterlands Archief en de plaatselijke bibliotheek stond helemaal in het teken van 200 jaar aangiften op het raadshuis. In alle vitrines waren oude registers van geboorte, overlijden en huwelijk tentoongesteld en was er veel werk gestoken in de aankleding van de ruimte. Zo stond er een prachtige antieke wieg van een oud gediende in de zaal, waren er tal van oude geboortekaartjes van bewoners van Purmerend en omstreken, hingen er babykleertjes aan de waslijn met een knipoog naar het fabeltje dat baby’s door de ooievaar gebracht werden en was er authentieke ‘Markense’ doopkleding te bewonderen.

Margreet Lenstra van het Waterlands Archief ging in op de tradities en het bijgeloof van de streek. Men kon op diverse banieren achter interessante gebruiken en tradities te weten komen, die hoorde bij de belangrijkste gebeurtenissen in een mens zijn leven, te weten; geboorte, huwelijk en overlijden. Het was toen dat ik voor het eerst hoorde dat men vroeger in zwart trouwden, wat later door de kleur wit (onbevlektheid) is vervangen. Of dat het in de Zaanstreek in de 17e en 18e eeuw gebruikelijk was om aan naasten begrafenispenningen uit te delen. Iemand die een belangrijke rol in de maatschappij had vervuld werd op dergelijke wijze herdacht. In de 19e eeuw werden rouwserviezen gebruikt als er rouwbezoek. Ze werden gemaakt van zwart porselein.

Zwart Rouw porselein - Traditie bij overlijden in de Zaanstreek

Zo waren er nog meer tradities te bespeuren aangaande de Waterlandse gemeenten en was het gezellig druk in tijdens de dag.

In de bibliotheek waren tevens de Nederlandse Genealogische Vereniging (NGV) en het Centraal Bureau van de Genealogie (CBG) aanwezig met een stand om de bezoekers te informeren over hun activiteiten.

Het archief staat de rest van het jaar nog in het teken van 200 jaar Burgerlijke Stand, zo staat de lente in het teken van de geboorte, de zomer in het teken van het huwelijk en het najaar in het teken van het overlijden.

Bekijk voor meer informatie de website van het Waterlands Archief hier.

Plaats een reactie

Het e-mailadres blijft privé en wordt niet gepubliceerd