De bijzondere slaappatronen van onze voorouders

Reacties10

Hoeveel weet u over het leven van uw voorouders?

Vaak kennen we hun namen en, als we geluk hebben, data, beroepen en verhalen van onze verre voorouders. Toch houden we veel vragen. Over sommige fundamentele dagelijkse activiteiten van onze voorouders weten we weinig tot niets. Neem nu slapen. We kunnen aannemen dat de slaapgewoonten van onze grootouders vergelijkbaar waren met die van ons. Maar hoe zat het met de grootouders en overgrootouders van onze grootouders?

Onze voorouders sliepen heel anders dan wij tegenwoordig. Uit onderzoek blijkt dat het in het begin van de twintigste eeuw minder gebruikelijk was om de hele nacht door te slapen. De meeste mensen sliepen twee keer.

Roger Ekirch, hoogleraar geschiedenis aan Virginia Tech, ontdekte als eerste dat mensen vroeger de nacht in twee grote intervallen doorbrachten. Hij ontdekte tijdens zijn onderzoek dat de mensen gedurende 12 uur eerst 3 tot 4 uur sliepen, vervolgens een paar uur wakker waren en daarna weer tot de ochtend gingen slapen. Hij baseert zijn onderzoek onder meer op de literatuur, gerechtelijke documenten en persoonlijke papieren. Hij concludeerde dat dit het aanvaarde slaappatroon bleef tot begin 1900. “Het is niet alleen het aantal verwijzingen, maar ook de manier waarop iedereen ernaar verwijst: alsof het algemeen bekend was”, aldus Ekirch.

Onder de vele voorbeelden waarmee hij zijn theorie onderbouwt, noemt hij The Canterbury Tales van de Engelse schrijver Geoffrey Chaucer. Daarin maakt één van de personages een eerste en tweede slaap door. Een ander voorbeeld is een Engelse arts die beschreef dat de tijd tussen de “eerste slaap” en “tweede slaap” ideaal was voor studie en contemplatie. De mensen waren zeer godsdienstig, dus de wakkere periode werd vaak gebruikt voor gebed, beschouwingen en gesprekken met het gezin. Religieuze handboeken bevatten speciale gebeden voor deze nachtwake.

Als dat vroeger zo gebruikelijk was, waarom slapen we dan nu niet meer in twee perioden? Wanneer is het veranderd? Ekirch is van mening dat deze gewoonte kort na het begin van de twintigste eeuw verdween met de uitvinding van straatverlichting en later met de komst van elektrische verlichting in de huizen. Toen er meer straatverlichting kwam, werden de nachten minder gevaarlijk en waren de straten ’s nachts niet langer grotendeels met ongure types gevuld. Mensen begonnen de avond te gebruiken voor werk en sociale contacten, waardoor het hele idee van twee keer slapen verdween.

Welke verrassende zaken heeft u ontdekt over de manier waarop uw voorouders leefden? Deel uw verhalen hieronder.

Plaats een reactie

Het e-mailadres blijft privé en wordt niet gepubliceerd

  • Antoon Michiel Luciaan De Meester zv Alfons zv Alexander


    oktober 16, 2015

    De indeling in de kloosterorden hier in Europa kende ook zo een indeling. Het hield ook verband met het leven van gebed. Priemen, terts, sext, noon, of ad matutinam, ad vesperam. Dit was gebaseerd op de hebreeuwse (joodse) en later romeinse tijdindeling. Ik heb ook ondervonden dat, met het ouder worden, ik rond drie a vier uur in de morgen, enkele uren, heel actief en nuttig studiewerk kan verrichten . Vokgens mij is de lange slaap een gevolg van de industrële ontwikkeling en het nieuwe ‘slavendom’ dat ermee gepaard gaat, onderworpen aan de nieuwe wetten van de technische maatschappij. Veel mensen hebben ook behoefte aan een middagdutje en dat is niet zo uitzonderlijk als menselijke Onderzoek zou dan ook eens interessante gegevens kunnen opleveren over de geestelijke gezondheid van ons mensen. Dieren hebben trouwens ook korte slaapjes en de ‘nachtdieren’ zijn daar geen uitzondering op (predatoren alleen al om de hitte van de dag te vermijden bij de jacht).

  • Erwin van den Braak


    oktober 18, 2015

    Misschien/waarschijnlijk werd er tijdens die slaaponderbreking ook voor gezorgd, dat de kachel of fornuis bleef branden, vooral in de winter.

  • Jan Bakker


    november 4, 2015

    in bedsteden werd veelal zittend tot half zittend geslapen, daarom waren de bedden ook zo kort

  • Lisa Pijlman-Visser


    november 4, 2015

    Mensen sliepen vroeger vaak rechtop of half rechtop. Enerzijds omdat een bedstee vaak te kort was om rechtuit te kunnen liggen en anderzijds omdat hun haren en/of kappen niet in de war mochten raken.

  • Bert Smith


    november 4, 2015

    De arbeider/boer zal zijn tijd goed nodig gehad hebben.
    Diegene die kon schrijven zal in de regel minder slaap en rust nodig gehad hebben.
    En met de lange nachten (zonder Licht) zal men dan wel een slaappauze ingelast hebben.

  • Gerard


    november 4, 2015

    Ik las vrij recent dat slaapconsulenten aan mensen die denken slecht te kunnen slapen dit gegeven; slaap-wakker-slaap, als iets normaal benoemen om de cliënten op hun gemak te stellen en dat juist het accepteren van dat wakker zijn slaapbevorderend werkt.

  • Paul Christiaan Smis


    november 11, 2015

    Tijdens de glorietijd van de industriële revolutie, negentiende en begin twintigste eeuw, werkten arbeiders twaalf tot achttien uur per dag in de fabrieken. Ik neem aan dat ze daarna neervielen en aan één stuk door sliepen tot ze weer aan het werk moesten.

    De eerste en tweede slaap lijkt mij meer iets voor mensen die niet in fabrieken of mijnen werkten.

  • a zimmerman


    november 15, 2015

    e.a.e. zou ook geruststellend kunnen zijn voor ouderen, die vaak slecht slapen en dit idee vaak gekoppeld wordt omdat men vaak enkele malen in de nacht wakker wordt. de lichamelijke activiteit is op oudere leeftijd niet meer zo groot in het algemeen

  • Liane Bredee-van Ginkel


    februari 23, 2016

    Dat van het zittend slapen in de bedstee klopt. Veel mensen dachten ook dat het gevaarlijk was om liggend te slapen, dan zou je dood kunnen gaan. Het was ook praktisch want omdat de huizen kleiner waren konden er ook kleinere bedden in. Meestal maakten ze de bedstee in een kast.
    Wat betreft ouderen die korter slapen: dat is heel verschillend. Zelfs als je actief bent overdag word je ’s nachts vaker wakker.

  • Matthijs


    januari 11, 2019

    Naast de bijzondere slaappatronen hielden onze voorouders er vroeger ook nog andere vreemde en soms bizarre slaapgewoontes op na!

    Check bijvoorbeeld: https://slaapgoeroe.nl/hoe-sliepen-mensen-vroeger/