Nooit bezorgde post: een ongebruikelijke blik in het verleden

Hoe zou u het vinden om naar een bepaalde tijd en plaats terug te reizen om echt te zien hoe het leven toen was? Voor het Europa van de zeventiende eeuw worden nu duizenden correspondentiestukken geopenbaard, waardoor het lijkt of we een tijdreis kunnen maken!

De kist waarin de brieven werden bewaard (Bron afbeelding: Museum voor Communicatie in Den Haag)

In een recent artikel in o.a. Algemeen Dagblad wordt gemeld dat een team onderzoekers is gestart met de bestudering van een schat aan ongeopende brieven uit de zeventiende eeuw die eeuwenlang in Nederland verborgen zijn gebleven. De brieven waren verstopt door de Haagse postmeester Simon de Brienne en zijn vrouw Maria Germain. Indertijd moesten de portokosten worden betaald door de ontvanger. Het vermoeden bestaat dat deze onbezorgde brieven zijn opgeslagen in de hoop dat de geadresseerden later zouden worden gevonden en alsnog port zouden betalen.

De met linnen gevoerde kist met 2600 brieven werd in 1926 aangeboden aan Het Nederlandsche Postmuseum. Zo’n 600 van die brieven zijn nooit geopend. De 2600 brieven uit de kist worden momenteel bestudeerd door een internationaal team van wetenschappers en deskundigen. Door middel van speciale scantechnieken kan de inhoud van de brieven worden gelezen zonder ze te openen en de oorspronkelijke vouwwijze te verstoren. De brievencollectie dateert uit de periode 1680 tot 1706, een tijd waarin Europa zuchtte onder voortdurende oorlogen en politieke omwentelingen. Dit werpt licht op veel aspecten van het leven in die periode.

De brieven zijn geschreven in het Frans, Spaans, Italiaans, Nederlands of Latijn door zeer uiteenlopende personen uit verschillende sociale klassen. Onder de briefschrijvers bevinden zich aristocraten, spionnen, handelaren, uitgevers, acteurs, muzikanten, nauwelijks geletterde boeren en hoogopgeleide mensen met een prachtig handschrift. In het algemeen is correspondentie van mensen uit de lagere klassen meestal niet goed bewaard gebleven. Deze collectie biedt ons wel een blik in het leven van gewone mensen uit die klassen en is daarom bijzonder interessant!

Een papieren duif uit een van de brieven (Bron afbeelding: Museum voor Communicatie in Den Haag)

Een van de gescande en vertaalde brieven onthult de persoonlijke nood van een Haagse operazangeres die naar Parijs was verhuisd. In de door haar vriendin geschreven brief, probeert de zangeres in contact te komen met een Joodse handelaar uit Den Haag, de mogelijke vader van haar kind. “U kunt de ware oorzaak van haar wanhoop vast wel raden”, schrijft de vriendin. “Ik kan het niet met zoveel woorden zeggen; wat ik u moet vertellen is zo buitensporig. Neem genoegen met er goed over na te denken en haar haar leven terug te schenken door haar terugkomst te bewerkstelligen.” Op de brief staat de aantekening ‘niet hebben’, waaruit blijkt dat de handelaar de brief bij bestelling heeft geweigerd, misschien om de loop der gebeurtenissen te ontkennen.

Onderzoeker Daniel Starza Smith van de Universiteit van Oxford vertelt: “Deze brieven die onderweg zijn blijven steken, geven je het gevoel dat je naar een onbewaakt ogenblik in de geschiedenis kijkt. Veel van de schrijvers en geadresseerden van deze brieven waren mensen die door heel Europa reisden, zoals rondtrekkende muzikanten en religieuze ballingen. De kist bevat brieven uit verschillende sociale klassen, en van zowel vrouwen als mannen.”

Dit zeldzame kijkje in het verleden biedt ons een geweldige kans om meer te leren over de verschillende geledingen in de zeventiende-eeuwse Europese samenleving. Bovendien kan het ons uitstekende achtergrondinformatie verschaffen over de levens van onze voorouders.

Als u een kist vol met brieven kon ontdekken, uit welke periode dan het liefst?