Linkshandigheid: genen of toeval?

Reacties5

Is er in uw familie iemand linkshandig? Mijn oudere zus is dat wel. Toen ze opgroeide, moest ze mijn rechtshandige ouders er altijd aan herinneren dat ze voor haar een speciale schaar of blikopener moesten kopen. Thuis en in de klas ging ze altijd zo zitten dat ze niet met haar elleboog in de weg zat.

Toen ze twee jaar oud was, werd duidelijk dat ze liever haar linkerhand dan haar rechterhand gebruikte. Mijn opa uit Europa stelde voor haar linkerhand achter haar rug te binden, zodat ze kon leren om haar rechterhand te gebruiken. Waar komt die ouderwetse opvatting dat linkshandigheid slecht of verkeerd is toch vandaan?

Inzichten uit het verleden

Door de geschiedenis heen werden linkshandigen als pechvogels of slechteriken beschouwd, omdat ze anders waren dan hun rechtshandige soortgenoten. In veel Europese talen betekent “rechts” “juist”. Ook in het Nederlands kun je beter twee rechterhanden hebben dan twee linkerhanden.

Maar veel onderzoeken laten juist het tegenovergestelde zien: het kan zelfs voordelig zijn om linkshandig te zijn. Omdat linkshandigen in een wereld leven die door rechts wordt gedomineerd, zijn linkshandigen beter in het gebruik van hun niet-dominante hand dan de meeste rechtshandigen. Daardoor herstellen linkshandige patiënten sneller van beroertes en andere daarmee verband houdende aandoeningen.

Studies tonen aan dat linkshandigen hoger scoren als het gaat om creativiteit en verbeeldingskracht. Ze zijn naar verluidt ook goed in complexe redeneringen, wat resulteert in een groot aantal linkshandige Nobelprijswinnaars, schrijvers, kunstenaars, muzikanten en wiskundigen.

Is de voorkeurshand genetisch bepaald?

Genetica speelt wel een rol in de voorkeur voor linker- of rechterhand, maar alleen soms. Er is veel onderzoek gedaan om het complexe overervingspatroon van de voorkeurshand te begrijpen en momenteel bestaan er twee theorieën voor een model waarbij een enkel gen is betrokken.

De voorkeurshand wordt niet net zo bepaald als de oogkleur, een klassiek dominant-recessief model waarbij een dominant en een recessief gen betrokken zijn. Als dat het geval was, en we zouden zeggen dat als het rechtshandigheidsgen dominant was, dan zou je rechtshandig zijn met één of twee kopieën van het rechtshandigheidsgen en vice versa.

Als dat het geval zou zijn, zouden twee linkshandigen altijd een linkshandige baby krijgen. Dat is in de werkelijkheid niet het geval. Het is bekend dat als beide ouders linkshandig zijn er slechts 25% tot 50% kans bestaat dat hun kind linkshandig is.

Dit roept nog meer vragen op. Waarom is slechts ongeveer 10% van de bevolking linkshandig, waarom twee keer zo veel mannen als vrouwen, en hoe komt het dat eeneiige tweelingen vaak een verschillende voorkeurshand hebben?

De huidige theorieën suggereren dat de omgeving daar een belangrijke rol in speelt. De voorkeurshand wordt waarschijnlijk bepaald door een combinatie van genen en omgeving en sommige mensen hebben bovendien een grotere kans om linkshandig te zijn dan hun ouders. Een of meer genen kunnen ervoor zorgen dat u een grotere kans hebt om linkshandig te worden, maar iets in de omgeving moet ervoor zorgen dat het ook echt gebeurt.

Als u behoort tot de gelukkige 10% van de wereldbevolking die linkshandig is, weet dan dat u in goed gezelschap verkeert. Enkele bekende linkshandigen zijn Michelangelo, Raphael, Leonardo da Vinci, Renoir, Bill Gates, Oprah Winfrey, Carol Burnett, Jimi Hendrix, Alexander de Grote, Dick Van Dyke, Benjamin Franklin, Henry Ford, vier van de laatste vijf Amerikaanse presidenten en Prins William.

Hoeveel linkshandigen hebt u in uw familie?

Plaats een reactie

Het e-mailadres blijft privé en wordt niet gepubliceerd

  • Constance Kramer


    februari 18, 2019

    Heel interessant. Mijn dochter is linkshandig en voor zover ik weet niemand anders in de familie.
    Waarschijnlijk zou ik het zelf ook geweest zijn, omdat ik met sommige dingen beter met links dan met rechts kan doen.
    Bedankt voor het artikel.

  • Bea


    februari 19, 2019

    Leuk stukje over linkshandigheid.
    Mijn moeder was linkshandig, mijn vader rechtshandig.
    Ik kom uit een gezin van vijf kinderen.

    Mijn broertje, mijn zusje en ik zijn ook linkshandig.
    Van ons gezin van zeven personen zijn er vier linkshandig.

    Wij gingen er altijd van uit dat het erfelijk was.

  • Robert van Lieshout-Hendrix


    februari 20, 2019

    Voorkeurshand is eigenlijk een verkeerde benaming, het zou impliceren dat er een keuze is, maar die is er niet. Ook ik ben linkshandig en heb zeer vervelende ervaringen opgedaan door goedbedoelende leerkrachten, die mij dwongen mijn rechterhand te gebruiken.

  • Robert van Lieshout-Hendrix


    februari 20, 2019

    Voorkeurshand is eigenlijk een verkeerde benaming, het impliceert dat men een keuze heeft. Echter iemand wordt geboren hiermee. Ook ik ben linkshandig en heb ondervonden hoe goedbedoelende leerkrachten mij dwongen rechts te schrijven.

  • Yvonne


    maart 1, 2019

    Leuk over linkshandig.
    Zelf ben ik linkshandig en ook de jongste van mijn drie zoons.