Die fijne schoolmeester bleek een verzetsheld

Reacties1

Dit is een gastblog, geschreven door Yolanda Lippens. Yolanda is oprichter van de website Yory waar zij schrijft over haar grote passie stamboomonderzoek. De combinatie van haar liefde voor genealogie, schrijven het gebruik van software en educatie, is terug te zien in haar vele activiteiten. Haar kennis en ervaring wil zij graag overdragen, waarbij ze zelf altijd open staat om te blijven leren en ontdekken. Hieronder deelt zij haar bijzondere herinnering in het kader van deze Nationale Gedenkdag.

Noot: de afbeelding hierboven is afkomstig uit het Nationaal Archief (CCO) en toont de herdenking van 4 mei 1964 op de Waalsdorpervlakte.

Onze Nationale Dodenherdenking op 4 mei zal ik voortaan anders beleven dan ooit. Onlangs heb ik namelijk bij toeval informatie gevonden van de oude schoolmeester van mijn moeder.

Op zich niets bijzonders. Maar wel nu blijkt dat hij naast schoolmeester zijn, nog meer deed voor de toekomst van de kinderen van zijn klas. Namelijk zich verzetten tegen de Duitsers, waarvoor hij triest genoeg voor is gefusilleerd op de Waalsdoppervlakte.

Tjalling Bakker, schoolmeester en verzetsheld

Ik heb het over Tjalling Bakker, geboren in Den Helder, maar ambitieus en gedreven, wat hem ertoe bracht al jong naar Amsterdam te verhuizen om iets goeds te doen. Hij werd onderwijzer op de van Houweningenschool in Amsterdam. Destijds een Mulo, waar mijn moeder van 1940-1943 les van hem kreeg.

Mijn moeder vertelde vaak over meester Bakker. Hij was de állerliefste meester die je maar kon bedenken. Streng maar rechtvaardig en vooral geduld. Volgens mij had ze als jonge tiener stiekem een oogje op hem.

Naast zijn werk op school, zat Tjalling niet stil. Hij haatte de Duitsers waardoor hij ze op allerlei manieren dwars wilde zitten. Hij verspreidde ‘opruiende’ pamfletten, was betrokken bij brandstichting en gooide hun ruiten in. Ondertussen zamelde hij geld in voor stakingsslachtoffers die niet naar Duitsland afgevoerd wilde worden. Samen met zijn twee maten Johannes Meyer en Henkdrik de Vries, kwam hij steeds actiever in het Verzet.

Toen mijn moeder 15 was, op 27 oktober 1943, werd Tjalling, samen met zijn twee maten opgepakt. Hij belandde in de gevangenis het ‘Oranje Hotel’, waar hij de hel op aarde heeft meegemaakt. Hij is agressief ondervraagd, gemarteld en gefolterd, maar gaf geen krimp. Wat deze periode wel bijzonder maakt, is dat hij een week later in de gevangenis trouwde met een 12 jaar jonger Brabants meisje, Anna Maria van Engelen. Tenzij er een wonder zou gebeuren, moeten ze beiden hebben geweten dat zij binnenkort weduwe zou worden.

Uiteindelijk werden de drie mannen tot de dood veroordeeld. Maar tijdens het uitspreken van hun doodvonnis, konden ze het niet laten om luid te roepen:

‘Het doet mij goed te weten, dat ik gedurende de gehele bezettingstijd, de Duitse Weermacht zoveel mogelijk afbreuk heb gedaan en dat ik gesaboteerd heb, zoveel ik kon. Het spijt mij dat ik hier niet mee kan doorgaan!’

De Duitsers waren hier niet van gediend, en onderbrak ze met ‘Keine politischen Reden hier!’ (Bron: Delpher)

Maar hun woorden waren al gesproken en staan zwart op wit genoteerd, tot op de dag van vandaag.

Op de ochtend van 24 april 1944 werden de drie helden vanuit het Oranje Hotel naar de Waalsdorpervlakte gebracht. Ze wisten precies wat er zou gaan gebeuren. Hun dood werd in de kranten vermeld. Wat mijn moeder heeft gelezen, uitgeknipt en bewaard in haar fotoalbum. Ze schreef er verdrietig en boos bij ‘De fijnste meester van de wereld hebben ze vermoord op 24 april 1944’. Vergezeld met een foto op het strand tijdens een klasse uitje.

Uit het fotoalbum van Yolanda’s moeder

Tot voor kort wist ik niets van Tjalling Bakker zijn leven. Dus hoe weet ik nu al deze informatie? Toen ik hoorde dat er nieuwe oorlogsbronnen openbaar waren gekomen, heb ik zijn naam opgezocht. Maar daar bleef het niet bij.

Ik kwam er namelijk achter dat Tjalling en zijn compagnons zijn herbegraven, en wel op het Nationaal Ereveld in Loenen. Helaas heeft mijn moeder dat nooit geweten. Op zijn graf leg ik nu jaarlijks een krans bloemen met twee linten: ‘Dag fijnste meester van de wereld, dank voor uw ondergronds verzet, Rie’.

Dat hij daar ligt geeft mij een ongelooflijk goed gevoel. Een tastbare herinnering van vroeger uit een van de belangrijkste historische periodes van uit onze geschiedenis.

Tjalling Bakker is een held die zijn leven aan iets groters heeft gegeven dan aan zichzelf. Aan onze vrijheid.

Tot slot: Als je – voor welk doel dan ook – je grootouders wilt interviewen over de Tweede Wereldoorlog, hou er dan rekening mee dat dit voor veel mensen nog erg pijnlijk kan zijn. In die oorlog zijn vreselijke dingen gebeurd, waar ze niet graag naar terug willen blikken. Voorzichtigheid, empathie en geduld is dus geboden.

Plaats een reactie

Het e-mailadres blijft privé en wordt niet gepubliceerd

  • Yolanda Lippens


    mei 5, 2020

    Ik ben supertrots dat dit verhaal op de site van MyHeritage staat. Hartelijk dank daarvoor.